است از مال خودش خرجش كنند . مسأله 9 - پول قرباني بچه بر ولى أو است وچنانچه ولى مال نداشته باشد پول را از مال صبي بر مىدارد واين مقدم بر روزه ولى است . وهم چنين كفاره شكار ، واما كفاراتى كه با به جا آوردن عمدى موجباتشان واجب مىشوند ، ظاهر اين است كه بر بچه واجب نمىشود ، نه بر ولى ونه در مال بچه . شرط دوم : عقل : بر ديوانه هر چند ادوارى باشد ، حج واجب نيست . بلى اگر در ماه‌هاى حج ، ديوانه عاقل شد ومستطيع بود وتمكن از به جا آوردن اعمال حج داشت بر أو واجب مىشود ، هر چند در أوقات ديگر ديوانه باشد . شرط سوم : آزادى : پس بر مملوك ( غلام زر خريد ) هر چند مستطيع ومأذون از قبل مولاي خود باشد ، حج واجب نيست . وهر گاه به اذن مولاي خود حج نمايد حجش صحيح است ، ولى كفايت از حجة الاسلام نمىكند وبعد از آزادى چنانچه داراى شرايط باشد بايد دوباره حج نمايد . مسأله 10 - مملوكى كه به اذن مولاي خود حج نموده هر گاه در حج كارى را كه موجب كفاره باشد انجام دهد ، كفاره آن بر مولايش خواهد بود در غير شكار ، ودر شكار بر خودش . مسأله 11 - هر گاه مملوك به اذن مولاي خود حج نمود وقبل از